Hình ảnh Việt Nam đầu thế kỷ 20 - Phần 1

Gần đây tôi có đọc ghé thăm website của tác giả Nguyen Tan Loc thấy có nhiều bức ảnh quý của Việt Nam ta hồi đầu thế kỷ trước. Tôi muốn giới thiệu để các bạn có dịp hiểu thêm đất nước mình. Theo tác giả:

Những tấm hình nầy phần lớn đã thuộc về lịch sử, không còn bản quyền (trừ những hình của ông Pierre DIEULEFILS mà bản quyền còn đến năm 2007), phần đông các tấm hình nầy đã được chụp từ cuối thế kỷ thứ 19 hay đầu thế kỷ thứ 20, vào thời này vấn đề bản quyền chưa được coi trọng, (theo luật pháp hiện nay thì bản quyền hết hạn 50 năm sau khi tác giả mất). Những tấm hình nầy được lưu trữ tại nhiều nơi ở Pháp: trong mổi cục bộ của chánh quyền, Thư Viện Quốc Gia (trên site Internet), Sở Ðịa Dư Paris và nhất là ở trung tâm dữ liệu thuộc địa ở Aix-en-Provence.

Ðã có nhiều người làm công việc sưu tầm các tấm hình này như các quyển sách: Archives De L'Indochine của Jacques Borgé và Nicolas Viasnoff (Nhà xuất bản Michèle Trinckvel), L'Indochine En Cartes Postales của Jean Noury (Nhà xuất bản Publi-Fusion), "L'Indochine à la belle époque" của Fancis Engelmann (Nhà xuất bản ASA), Những Hình Ảnh Xưa của Nguyễn Khắc Ngữ (Nghiên-Cứu Sử-Ðịa xuất bản), v.v... và gần đây trong một CD-ROM của Hội Chuyên Gia Việt-Nam.

Trong bài đầu tiên này tôi xin giới thiệu những hình ảnh về đề tài cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam ở cả ba miền Bắc, Trung và Nam.

Cuộc sống ở Bắc kỳ

Cuộc sống ở Trung kỳ

Cuộc sống ở Nam kỳ

Danh sách đầy đủ của các bức ảnh bạn có thể tìm thấy ở đây.

Làm thế nào để download nhạc miễn phí? Phần 2

Trong phần 1 của bài viết này, tôi đã trình bày cách download nhạc từ hai trang web nghe nhạc Việt Nam online phổ biến hiện nay là nhacso.net và giaidieu.net. Trong phần hai và cũng là phần cuối này, tôi sẽ nói về cách download các bản nhạc (và nhiều thứ khác) sử dụng mạng chia sẻ ngang hàng--P2P, với giao thức BitTorrent.

Trước tiên xin giới thiệu qua khái niệm mạng ngang hàng hay còn gọi là mạng đồng đẳng (peer to peer--P2P). Đây là mạng máy tính hoạt động chủ yếu dựa vào sức mạnh tính toán và băng thông các máy tham gia. Điều này có nghĩa là càng có nhiều máy tính tham gia mạng thì khả năng của mạng càng cao. Trong mạng này không có khái niệm máy chủ phục vụ và máy khách. Do vậy mạng có thể hoạt động rất hiệu quả (ví dụ tốc độ download rất cao) mà không cần đến những host đắt tiền. Bạn có thể đã sử dụng những mạng này mà không biết, ví dụ như trong phần mềm Skype dùng để gọi điện Internet, hoặc khi gửi tệp tin bằng Yahoo Messenger.

Với các mạng dùng để chia sẻ tệp tin, hiện có nhiều giao thức phổ biến: BitTorrent, Gnutella, FastTrack, v.v. BitTorrent cũng đồng thời là tên gọi của phần mềm chia sẻ tệp tin dùng giao thức BitTorrent. Ngoài ra còn có rất nhiều phần mềm khác có thể được sử dụng như uTorrent, Azureus, hay BitComet. Trong phần dưới đây tôi xin giới thiệu cách sử dụng uTorrent để download tệp tin. Lý do chọn phần mềm này vì nó có kích thước nhỏ, dễ dàng cài đặt.

Sử dụng uTorrent

• Tải chương trình về

Đơn giản là đến trang web www.utorrent.com download tệp tin chương trình (khoảng 170kB) cài đặt về.

• Tìm các bản nhạc

Giao diện chương trình giúp việc tìm kiếm dễ dàng. Nhập từ khóa tìm kiếm vào ô

phía trên bên trái của cửa sổ chương trình, ví dụ "westlife love album", và bấm Enter. Một cửa sổ trình duyệt hiện ra với danh sách các torrent (tức là những tệp tin nhỏ mô tả cách thức download tệp tin chính) liên quan hiện ra.

Giao diện của uTorrent

• Dowload torrent

Việc tiếp theo là bấm vào một trong các mũi tên nhỏ màu xanh để download torrent tương ứng. Như đã nói ở trên, mạng ngang hàng sẽ càng mạnh nếu có nhiều người tham gia. Điều này cũng đúng với mỗi tệp tin mà bạn muốn download. Hãy chọn torrent nào có số Seeds và Leechers lớn, đó chính là các tệp tin có nhiều người chia sẻ. Khi bạn download tệp tin này bạn cũng sẽ giúp tăng thêm khả năng download của tệp tin.

Dowload torrent của tệp tin cần tìm

Lưu tệp tin torrent vào một nơi trong ổ cứng của bạn, sau đó chỉ việc mở nó bằng phần mềm uTorrent (thông thường bạn chỉ việc nhấn kép chuột vào tệp tin có phần mở rộng .torrent đó là xong).

• Bắt đầu download
  

Tiếp theo, một hộp thoại hiện ra hỏi bạn những thông tin như nơi lưu trữ tệp tin. Giờ bạn chỉ việc chờ đến khi việc doanload hoàn tất.

Hộp thoại Add new torrent: Các thông số download

Trong mạng BitTorrent bạn thường tìm thấy các album, nếu bạn muốn download từng bài hát riêng rẽ thì chỉ việc bỏ đánh dấu của những tệp tin không mong muốn ở trên hộp thoại "Add new torrent ở trên".

Ngoài ra, bạn có thể download được rất nhiều thứ khác trong các mạng ngang hàng, như phần mềm, trò chơi, phim ảnh... Nhưng cần nhớ rằng, nhiều phần mềm download từ đó có chứa virus, nên bạn cần phải cài đặt các phần mềm virus cho máy mình và không chạy các phần mềm mà bạn không chắc chắn là an toàn.

Bạn có thể tham khảo thêm bài viết của JimmyR trên Yahoo Answers về những cách khác để download nhạc.

Công cụ tìm kiếm và quản lý các bài báo khoa học

Đợt vừa rồi tôi bận rộn viết báo cáo cuối năm, phải trích dẫn nhiều tài liệu khoa học sử dụng một số công cụ khác nhau. Tôi muốn viết ra để chia sẻ với những ai đang học tập và nghiên cứu khoa học. Có ba bước chính: tìm kiếm các tài liệu, lưu trữ, và trích dẫn trong báo cáo. Cũng cần lưu ý rằng, rất nhiều cơ sở dữ liệu khoa học yêu cầu phải trả tiền mới có được toàn văn tài liệu, do vậy bạn cần kiểm tra xem trường của bạn có đăng ký một tạp chí khoa học nhất định không. Ví dụ, danh mục các tạp chí mà Đại học Manchester của tôi đăng ký có ở trang web này và chỉ những máy tính có địa chỉ IP trong phạm vi địa chỉ của trường mới truy cập được.

Tìm kiếm các tài liệu khoa học

Tôi đã sử dụng 4 công cụ tìm kiếm trực tuyến sau: Google Scholar, Science Direct, Scopus, và ISI Web of Knowledge. Trong đó, mỗi công cụ có những ưu nhược điểm riêng và sẽ được trình bày sau đây:

• Google Scholar

Cũng giống như các sản phẩm khác của công ty Google, công cụ này có giao diện rất đơn giản, quen thuộc (có mấy người chưa từng dùng công cụ tìm kiếm của Google, đúng không?) , tìm kiếm cực nhanh. Nó cung cấp một tính năng rất hữu ích, đó là xuất các trích dẫn (citation) để có thể sau đó nhập vào phần mềm quản lý tham khảo. Bạn có thể chọn giữa định dạng BibTex, EndNote (RIS), RefMan hay RefWorks. Tính năng tìm toàn văn cũng rất dễ dùng. Cơ sở dữ liệu của Google cũng khá đầy đủ, nhất là với những bài báo mới. Hầu hết những bài báo tôi cần đều có thể tìm được ở đây.

Google Scholar cho phép dễ dàng xuất trích dẫn và tìm toàn văn

• Science Direct

Tìm kiếm khá nhanh, nhưng ưu điểm lớn nhất của công cụ này là tất cả các bài báo tìm được ở đây đều có toàn văn (full paper). Cơ sở dữ liệu hạn chế.

• Scopus

Có lẽ là cơ sở dữ liệu đầy đủ nhất. Tuy nhiên giao diện tìm kiếm không thân thiện bằng Google Scholar dù rất mạnh. Việc xuất các trích dẫn phải qua một số thao tác.

• ISI Web of Science

Công cụ tìm khá nhanh, giao diện thuận tiện cho tìm toàn văn, xuất trích dẫn khá thuận lợi, nhưng chỉ có một dạng thức duy nhất (RIS).

Kết luận:

Google Scholar và Scopus là hai dịch vụ tốt nhất. Khả năng trong tương lai, công cụ mới của Microsoft Windows Live Search sẽ cạnh tranh mạnh với Google.

Cũng xin lưu ý, Science Direct và Scopus là sản phẩm của Elsevier, Web of Science là sản phẩm của Thompson Scientific. Chắc bạn đã nghe nói đến hai gã khổng lồ này trong ngành xuất bản tạp chí khoa học, phải không?

Quản lý các trích dẫn

Sau khi tìm được các trích dẫn liên quan đến đề tài bạn quan tâm, bạn phải lưu chúng ở đâu đó. Cách phổ biến nhất là dùng một phần mềm quản lý như EndNote, Reference Manager hay JabRef, chạy trên máy tính của bạn. Một cách khác là lưu trên một trang web như CiteULike, Connotea, hay RefWorks. Vì mục đích cuối cùng của tôi là viết báo cáo, nên tôi thích dùng phần mềm chạy trên máy tính của mình hơn. Sau đây là nhận xét của tôi về hai phần mềm tôi đã dùng: EndNote và JabRef.

• EndNote

Đây có lẽ là phần mềm được sử dụng nhiều nhất trong các cơ sở nghiên cứu. Giao diện đơn giản, dù hơi cũ kỹ và không thực sự thuận tiện. Tính năng tiện lợi nhất là khả năng tích hợp với Microsoft Word để người viết có thể trích dẫn ngay khi dang soạn thảo trên Word. Rất tiếc, EndNote chưa hỗ trợ DOI (hay Digital Object Identifier, giúp bạn tìm bất kỳ tài liệu nào chỉ cần biết DOI của nó, ví dụ của bài báo 10.1016/S0921-4526(03)00459-9).

• JabRef

Phần mềm mã nguồn mở viết bằng Java đang trong quá trình phát triển này rất có triển vọng. Nhiều tính năng. Hỗ trợ giao thức DOI. Định dạng theo chuẩn BibTex nên rất thuận tiện nếu dùng để viết báo cáo bằng LaTex.

Kết luận:

Nếu soạn thảo bằng Microsoft Word, EndNote là lựa chọn hiển nhiên; còn nếu yêu mến LaTex thì JabRef rất phù hợp.

Sau khi tìm toàn văn một bài báo, tôi cũng ghi lại tệp tin (thường là dạng PDF) vào máy của mình, đề phòng trường hợp không truy cập trực tiếp online được (ví dụ khi học xong, trở về Việt Nam chẳng hạn)

Viết báo cáo

Dùng Microsoft Word với nhiều người là điều hiển nhiên do nó rất thông dụng. Tuy nhiên phần mềm này có những hạn chế như hay gặp lỗi, khó kiểm soát định dạng, và phải mất tiền (ở Việt Nam hiện nay thì vẫn OK :)) ) Phần mềm EndNote kết hợp hoàn hảo với Microsoft Word khiến cho việc trích dẫn trong khi soạn thảo rất dễ dàng.

Nếu sử dụng LaTex, dạng thức trích dẫn BibTex mà JabRef sử dụng là dạng chuẩn tắc. Do tôi chưa "sờ đến" LaTex nên sẽ quay trở lại đề tài này trong một bài viết khác.

Kết luận:

Bản thân tôi khi viết báo cáo cuối năm vừa rồi dùng Word, nhưng gần như chắc chắn sẽ chuyển sang LaTex để có được sự linh hoạt hơn khi viết bài.

Nước Đức tốc hành ký

Phải gọi là tốc hành ký, vì chuyến đi quá ngắn: Chỉ vỏn vẹn có 3 ngày tròn. Thế mà mình cũng kịp đưa Nấm - vợ mình - đi thăm Berlin, ăn một bữa cơm Việt Nam ngon tuyệt vời giữa thủ đô nước Đức, trở về Bremen thăm khu phố cổ Schnoor đẹp như trong truyện cổ tích. Sau đó vội vàng bay trở về Manchester để hôm sau bảo vệ báo cáo cuối năm.

Ngay khi biết tin vợ mình sẽ đi công tác ở Bremen, Đức, mình đã lên kế hoạch để có chừng 1 tuần sang đó. Visa, vé máy bay, chỗ nghỉ, vé tàu: Tất cả đã OK. Nhưng đúng thứ Sáu 24/11/2006 trước khi mình lên đường, giáo sư lại yêu cầu mình tiến hành bảo vệ báo cáo ngày thứ Tư 29/11 sau đó. Sáng thứ tư không có chuyến bay nào trở về Manchester: Phải về từ tối thứ Ba. Thế là mọi kế hoạch đi về phải thay đổi. Nghiến răng bỏ 70 bảng mua vé máy bay về sân bay Luton London và vé xe khách đi suốt đêm về Manchester. Mệt muốn chết. Thế mà chiều hôm đó bảo vệ lại ngon lành. Giờ có thể thở phào nhẹ nhõm.

Quay trở lại câu chuyện nước Đức. Rất vui khi gặp lại cô Nấm yêu của mình. Nấm thì vui phải biết. Năm tháng đã qua kể từ khi mình về thăm nhà. Tiếc là con gái Thu Hến không có mặt ở đây! Mà vợ mình đi công tác chứ có phải đi chơi đâu. Hẹn con lần sau ở châu Âu vậy.

Có thể bạn chưa biết, thành phố Bremen nổi tiếng với biểu tượng âm nhạc được nhắc đến trong truyện cổ Grimm; trong đó một con lừa, một con chó, một con mèo và một con gà trống trốn nhà đi đến Bremen tìm tự do. Thành phố này một thời được coi là biểu tượng của tự do và thịnh vượng ở nước Đức.

Tối đó cả đoàn được mời đi chiêu đãi. Một quán truyền thống Đức luôn. Lần trước mình tới Đức chưa được vào ăn ở "nhà hàng xịn" nào. Đồ ăn, bia đều rất ngon. Chỉ hơi vội một chút vì ông Rolf lại có việc phải đi. Sáng hôm sau hai vợ chồng lên Berlin chơi.

Trong quán ăn

"Cá gỗ" trong một nhà hàng ở Bremen

Lần thứ hai đến Berlin, mình thấy thành phố sạch sẽ hơn, khang trang hơn, không còn giống một công trường như trước đợt WorldCup. Anh Cường chị Hồng nhiệt tình thật. Đến đón ở ga chính rồi đưa vợ chồng mình đi chơi. Không đi được nhiều: Cổng Brandenburg, Đài tưởng niệm Hồng quân Liên Xô, và Tòa nhà Quốc hội Đức. Ấn tượng nhất chính là tòa nhà quốc hội Bundestag hay còn gọi là Reichstag. Bên ngoài thì cổ kính, bên trong, nhất là mái vòm, là một kiến trúc cực kỳ hiện đại, tuyệt đẹp. Nếu bạn có dịp đến Berlin, chịu khó xếp hàng và vào thăm tòa nhà này. Vì trời tối mình không chụp được bức ảnh nào ra hồn ở đây, nhưng mình tìm thấy một bức trên Flickr:

Mái vòm tòa nhà quốc hội Đức

Nấm đứng trước cổng Brandenburg

Ban nhạc đường phố trước cổng Brandenburg (bấm vào đây nếu không thấy hình)

Hai vợ chồng dưới chân đài tưởng niệm Hồng quân Liên Xô

Về nhà anh Cường ăn cơm thật đúng lúc. Đói quá. Lúc đó mới biết cả nhà đợi cơm buổi trưa vì tưởng mình sẽ đến sớm. Mình đến đây thấy thoải mái như ở nhà. Được thưởng thức gà "chạy bộ", canh cà, rau luộc ở giữa châu Âu đúng là "nằm mơ giữa ban ngày" đối với một sinh viên xa nhà như mình. Vợ mình cũng thích vì mấy hôm nếm "sơn hào hải vị" trong khách sạn đã ngán tận cổ.

Sáng sớm thứ hai, hai vợ chồng lên đường về Bremen để chiều Nấm còn phải đi họp. Phải đến trưa hôm sau bọn mình mới vào lại trong thành phố. Thành phố này cũng như mọi nơi ở châu Âu đang nhộn nhịp chuẩn bị đón Giáng sinh. Đèn hoa khắp nơi. Hội chợ Giáng sinh chuẩn bị mở cửa. Điều thú vị là ở thành phố Manchester của mình cũng đang có hội chợ Giáng sinh Đức (German Christmas Market), và từ cách trang trí đến những loại hành hóa bầy bán ở đó giống y chang như chợ ở Bremen.

Có lẽ khu phố cổ Schnoor chính là điểm đặc sắc nhất của Bremen. Bạn có thể tìm thấy ở đây những phố cổ nhỏ nhắn xinh xắn như trong truyện cổ Grimm, các cửa hàng bán đồ thủ công rất đặc sắc, những quán rượu hay nhà hàng truyền thống. Hỏi lại Jens, anh chàng người Đức ở cùng nhà với mình, được biết phố cổ ở Bremen là đẹp và lớn nhất ở Đức. Thành phố này ngày xưa rất thịnh vượng mà. Hai vợ chồng chui vào một quán rượu có từ năm 1635, để thưởng thức vài ly bia. Ngon tuyệt, nhất là một loại bia Baravia mà mình không nhớ tên. Ước gì mình mang được 1 thùng về Manchester để mời anh em!!!

Một đường phố đặc trưng của khu Schnoor

Chăm chỉ chưa?!

Nấm bên cạnh một căn nhà cổ

Cảm ơn Nấm đã cố gắng vượt mọi khó khăn để có được chuyến đi thú vị này. Lần sau cả gia đình hanhdanhen đi chắc sẽ còn vui hơn.

Toàn bộ ảnh của chuyến đi có trên trang Flickr của mình.